Hybrydowy napęd górski to nazwa nieoficjalna. Dotyczy zastosowania kompaktowej korby szosowej (50-34) wraz z kasetą MTB o największej zębatce 32, 34 lub 36 z. Celem jest uzyskanie możliwie jak najbardziej miękkich przełożeń. Seryjnie nie występuje (wyjątek sram - patrz niżej), jednak bardzo często taka przeróbka pożądana jest przez osoby pokonujące na rowerach szosowych strome i długie podjazdy.

Z własnego doświadczenia dodam, że na takie rozwiązanie często decydują się też osoby wracające do kolarstwa szosowego po długiej przerwie spowodowanej chorobą lub kontuzja. Decydują się na nie także osoby z dużą nadwagą lub o słabej kondycji, a także z chorobami układu krążenia, które chcą jeździć po drodze używając wysokiej kadencji z możliwie jak najmniejszym obciążeniem organizmu. Kolejna grupa to osoby aktywnie jeżdżące w zimie lub wczesną wiosną, osoby ze starszymi rowerami szosowymi, a także „majsterkowicze”, którzy zawsze muszą coś zmieniać w swoich rowerach. Przewidujemy zastosowanie kasety 7-, 8-, 9- lub 10-biegowej. Artykuł dotyczy stosowania wyłącznie części Shimano wyprodukowanych w latach 2010-2013. Jednym z powodów jest to, że japoński producent jako jedyny na rynku ciągle produkuje pełne grupy do napędów szosowych 7 i więcej biegowych, co umożliwia zastosowanie ich w szerokiej gamie rowerów. SRAM stosuje podobne konfiguracje napędów w swoich grupach szosowych, jednak występują one jedynie w wersjach 10-biegowych. Tekst skupia uwagę wyłącznie na zintegrowanych klamkomanetkach STI w połączeniu z kierownicą typu „baranek”. Temat kierownic prostych został pominięty. Autor nie opisuje przeróbek napędu z zastosowaniem adapterów oraz innych „usprawnień” (jeden wyjątek!*), które jakkolwiek możliwe, to wybiegają poza format artykułu i oficjalnie nie są polecane przez zawodowych mechaników.

Inne możliwości nie istnieją
Czyżby? Przecież są inne komponenty, pozwalające uzyskać miękkie przełożenia. Dlaczego więc nie zastosować szosowej korby potrójnej np: 50-39-30? Technicznie użycie takiej korby jest oczywiście możliwe. Jednak dodatkowa masa, wymóg użycia specjalnej przedniej przerzutki, szerszy Qfactor (rozstaw pedałów), linia łańcucha zmuszająca do częstego używania mechanizmu międzybiegu (w przeciwnym razie łańcuch ociera o wodzik przedniej przerzutki) stanowczo zniechęcają do użycia potrójnego suportu szosowego. No to może korba MTB: 42/32/22? Tutaj sprawa jest jeszcze prostsza: niekompatybilność. Korby górskie współpracują jedynie z przerzutkami górskimi. Te natomiast są niekompatybilne z klamkomanetkami STI nie tylko ze względu na ilość ciągniętego kabla potrzebnego do zmiany biegu (przykładowo potrójne manetki MTB ciągną 19,5 mm, natomiast potrójne STI tylko 13.5 mm). Jest jeszcze kąt i geometrie tylnych widełek ramy: odpowiednio 66-69° dla „górali” oraz 63-66° dla „szosówek”. W tym przypadku znalezienie wspólnego kąta 66 stopni graniczy z cudem.

*gdy zamontujemy przerzutkę, której kąt rożni się od wymaganego przez geometrię tylnych widełek, a także samej ramy, łańcuch będzie poruszał się w wózku przerzutki nie tylko pod innym kątem, ale także na innej wysokości! To prowadzi do dodatkowych kłopotów z indeksacją biegów!

A z tyłu?
Tutaj musimy wymienić nie tylko kasetę i łańcuch, ale także tylną przerzutkę na górską, która powinna posiadać długi wózek (oznaczenie Shimano SGS). Jest to konieczne ze względu na pojemność napędu (patrz artykuł bB# 7/2009). W przypadku użycia kasety 32 z., można także zastosować przerzutkę górską o średniej długości wózka (inaczej nazywana medium, oznaczenie Shimano GS). Warto wiedzieć, że jedynymi przerzutkami szosowymi, które będą prawidłowo działać z kasetą 32 z. są wyprodukowane na 2013 r. Sora RD-3500 GS, Tiagra RD-4601 oraz 105 RD-5701. Ciekawą możliwością, sprawdzoną przez autora na jego własnym rowerze (patrz zdjęcie na poprzedniej stronie), jest użycie przerzutki typu Rapidrise z „odwrotnie” działającą sprężyną, która bardzo ułatwia redukcję biegu (na większą koronkę kasety) nawet pod ekstremalnym obciążeniem. Rozwiązanie to polecam w szczególnie w napędach 9-biegowych. W tym przypadku należy się liczyć, że także dźwignie zmiany biegów będą działały odwrotnie, co może spowodować początkowo niemałą konsternację.

Połączenie w całość
We wszystkich grupach szosowych (z wyjątkiem przełajowych) Shimano produkuje korby kompaktowe 50-34. Prawie wszystkie** podwójne przednie przerzutki szosowe Shimano będą działały z korbami kompaktowymi. Wszystkie lewe (przednie) klamkomanetki STI zarówno podwójne, jak i potrójne będą działały z korbami kompaktowymi. Prawe (tylne) klamkomanetki STI muszą być kompatybilne z kasetą, nie możemy np. użyć STI 9-biegowej z kasetą 8. Jeżeli chcemy „mieszać” elementy HNG, to najlepiej robić to osobno pomiędzy grupami 7- i 8-biegowymi i osobno pomiędzy grupami 9- i 10-biegowymi. Dla najlepszego działania należy stosować pełne grupy osprzętu. Przy wybieraniu łańcucha do napędu kierujemy się użytą kasetą, a nie korbą. Poniżej przedstawiamy obszerną listę części Shimano (2010-2013), które można zastosować w napędzie HNG. Powinno to pomoc w szybkim doborze części i kalkulacji ewentualnych kosztów.

** Wyjątek stanowią tu przednie szosowe przerzutki Shimano o symbolu R w opisie (np. FD-R440A), przeznaczone do współpracy z manetkami Rapidfi re - dla kierownic prostych, które ciągną większą ilość kabla (patrz wyżej). Z tego powodu są niekompatybilne z klamkomanetkami STI.

Napęd 7-biegowy
Na rok 2013 Shimano przygotowało niespodziankę i po latach przerwy zaprezentowało klamkomanetki STI symbolu ST-A070 z wbudowaną regulacją zasięgu dźwigni hamul-cowej! Grupę uzupełniają: korba FC-A070 50/34 mocowana na „kwadrat” (nitowane zębatki bez możliwości wymiany) współpracującą z suportem BB-UN26 o długości osi 110 mm, kaseta CS-HG20-7 o zakresie 12-32 oraz przednia przerzutka FD-A070. Drugą możliwością jest zastosowanie przerzutki FD-A050 o tych samych parametrach. Do wyboru mamy tylne przerzutki RD-TX75, RD-TX55, RD-TX35 oraz starsze RD-TX71, RD-TX51, RD-TX31 (różnią się tylko wyglądem!). W tej grupie istnieje możliwość użycia wolnobiegu MF-TZ31 o zakresie 14-34, jednak znalezienie koła z gwintowaną piastą o długości osi 130 mm może nastręczyć trudności. Należy przypomnieć, że gdy zdecydujemy się użyć 7-biegową kasetę na piaście dla kasety 8-rzędowej, musimy użyć 4,5-milimetrowej podkładki, wkładając ją pomiędzy kasetę a kołnierz bębenka.


Napęd 8-biegowy
Wieloletni faworyt kolarzy górskich, jak i szosowych, pomimo postępu technicznego ciągle stanowi ciekawą propozycję do budowy HNG: Klamkomanetki: ST-2300/2303 (dźwignia podwójna/potrójna). Shimano ciągle ma w produkcji starsze manetki ST-R500, które - pomimo iż są droższe - uważam za dużo lepszą propozycję. Korba: FC-2350 z wymiennymi zębatkami, suport BB-UN26, 110 mm mocowany na kwadrat. Przednia przerzutka FD-2300
(obejma 28,6 mm/31,8 mm). Szeroki wybór kaset: 11-32 Alivio CS-HG51-8 lub CS-HG50-8I (11-32), Acera CS-HG41-8 lub CS-HG40-8I (11-32 lub 11-34), Altus CS-HG31-8 lub CS--HG30-8I (11-32 lub 11-34). Tylne przerzutki: Altus RD-M280, RD-M310, Acera RD-M360, Alivio RD-M410. Łańcuchy(7/8 biegowe):CN-HG50, CN-HG40


Napęd 9-biegowy
To zdecydowanie najlepsza grupa do zbudowania napędu HNG nie tylko ze względu na ilość, ale także jakość i różnorodność oferowanych części. W tym zestawie znajdziemy kasetę 36 z. oraz ciągle produkowane przerzutki Rapidrise. W tym zestawie także z powodzeniem możemy używać korb dziesięciobiegowych. Korby: Sora FC-355O, FC-3450, Tiagra FC-4550. Tutaj stosujemy suporty z łożyskami zewnętrznymi Hollowtech SM-BB4600, SM-FC4500. Kolejna opcja to korby poza grupowe FC-R345 (suport Octalink v2 BB-ES25 113 mm), FC-4550-S (Hollowtech SM-FC4500), FC-R450 (Octalink v2 113 mm). Przerzutki przednie: Sora FD-3500, FD-3400, Tiagra FD-4500. Klamkomanetki: Sora ST-3500/3503 lub ST-3400, Tiagra ST-4500/4503 i poza grupowe ST-R600.Kasety: Acera CS-HG30-9 (11-32 lub 11-34), Alivio CS-HG50-9 (11-32 lub 11-34), Deore CS-HG61-9 (11-32 lub 11-34), SLX/LX CS-HG80-9 (11-32 lub 11-34), poza grupowe CS-HG20-9 (11-32 lub 11-34), CS-HG61-9 (12-36), XT CS-M770 (11-32 lub 11-34), XTR CS-M970 (11-32, 11-34 lub 12-34). Tylne przerzut-ki: Acera RD-M390, Alivio RD-M430, Deore RD-M591, RD-M592 lub RD-M591, LX RD-T661, SLX RD-M662***, XT RD-M770 Rapidrise, RD-M771 lub RD-M772***, XTR RD-M970 Rapidrise, XTR RD-M971, XTR RD-M972***. Łańcuchy: Deore CN-HG53, SLX CN-HG73, XT CN--HG93, Ultegra CN-7701

*** Przerzutka przeznaczone do współpracy z kasetą 36 z. Zarówno w napędach 9-, jak i 10-biegowych.


Napęd 10-biegowy****
W tym systemie nie jesteśmy w stanie użyć 10-biegowych tylnych przerzutek górskich Dyna Sys, które są niekompatybilne z manetkami STI. Dobrą wiadomością jest to, że możemy śmiało zastosować przerzutki 9-biegowe, a przy kasetach z największą koronką 32 lub 34 z. - nawet 8-biegowe! Jeżeli zastosujemy kasetę 36 z., to obstajemy w pierwszym rzędzie przy przerzutkach zaznaczonych wymienionych w napędzie 9-cio biegowym i oznaczonych gwiazdką. Gdy wybór padnie na inną, 9-biegową przerzutkę, to zwróćmy szczególną uwagę na regulację kąta opasania (Regulacja tylnej przerzutki - Śrubka B bB#5/2008) oraz na „prawidłową” długość tylnego pancerza linki. Celowym może być minimalne jego skrócenie, a długość niekoniecznie musi być zgodna z zaleceniami Shimano. Korby: Tiagra FC-4650, 105 FC-5750, FC-5650, Ultegra FC-6750, Non – Series FC-R565,FC-R600, Dura Ace FC-7950. Suporty zewnętrzne Hollowtech: SM-BB4600, SM-FC4500, SM-BB5700,SM-FC5600, SM-BB6700, SM-BB7900. Przednia przerzutka: Tiagra FD-4600, FD-4500, 105 FD-5700, FD-5600, Ultegra FD-6700, Dura Ace FD-7900.
Kasety: poza gruowe CS-HG62-10 (11-34 lub 11-36), SLX CS-HG81-10 (11-32 , 11-34 lub 11-36), XT CS-M771-10 (11-32, 11-34 lub 11-36), CS-M770 (11-32 lub 11-34) XTR CS-M980 (11-34 lub 11-36). Shimano produkuje osobno specjalne łańcuchy do 10-biegowych napędów górskich i szosowych. W tym przypadku nie odchodzimy od naszej zasady i w pierwszym rzędzie dobieramy łańcuch do kasety, a nie do korby: Deore CN-HG54, SLX CN-HG74, XT CN-HG94, XTR CN-M980.

**** komponenty wymienione w tym akapicie możecie zobaczyć w naszym katalogu www.katalog.bikeboard.pl


Podsumowanie
Praktyka dowodzi, że hybrydowy napęd górski nie jest ekstrawagancją ani chwilową modą, ale ciekawą propozycją zaaprobowaną przez szerokie grono kolarzy. Najlepszym tego dowodem może być fakt, że firma Shimano „podchwyciła” pomysł i będzie miała kasetę 11-32 w nowej grupie szosowej Claris, którą zobaczymy w rowerach na rok 2014. Nie jest wykluczone, że HNG „przebije” się do wyższych grup, czego najlepszym dowodem są już wyżej wspomniane napędy firmy SRAM.

Dodano: 2014-01-07

Autor: Tekst: Sławek Naumowicz

Tagi: szosa, napęd

Reklama


Komentarze użytkowników

Zaloguj się aby komentować

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

Aktualny numer

Piszemy m.in.

ROWEROWE PREZENTY

CO ZAKŁADAĆ ZIMĄ?

Kaski 2018

Cannondale Jekyll 3
Trek Roscoe 9
Giant Anthem Advanced 29er 1