Po raz kolejny podejmujemy próbę rozprawienia się z mitami krążącymi w świecie sprzętu rowerowego. Tym razem padło na temat dotyczący praktycznie wszystkich odmian MTB. Chodzi o wielkość tarczy hamulcowych. Jaki rozmiar wybrać? Do czego się nadają? Jak ma się do siebie siła hamowania właściwa dla różnych rozmiarów?

Średnica tarcz w hamulcach była w ciągu lat sukcesywnie zwiększana. Cofając się do czasów pionierskich najcięższych odmian MTB, popularne były tarcze o maksymalnej średnicy 180 mm. Z czasem do standardu międzynarodowego włączona została średnica 203 mm, a same rotory znacznie odchudzono i poprawiono ich wentylację.
Standaryzacja wymusiła ujednolicenie wymiarów tarcz i obecnie mają tę samą grubość i występują w rozmiarach 140, 160, 180 i 203 mm. Najmniej popularny jest rozmiar 140 mm. Tak małe tarcze stosuje się tylko w tylnym kole rowerów przeznaczonych do XC. Najpopularniejszym rozmiarem w MTB jest tarcza O160 mm, która zapewnia optymalną siłę hamowania w warunkach górskich. Ostatnio coraz większą popularność zdobywają 180-ki. Montuje się je najczęściej do przednich kół maszyn do ambitnej turystyki górskiej. Choć w tym roku testowaliśmy też kilka rowerów z pogranicza XC/maraton zaopatrzonych w tarcze tej średnicy. Rotory o średnicach 203 mm przez pewien czas zarezerwowane były dla maszyn zjazdowych i FR, choć obecnie wprowadzono je także do rowerów enduro/all mountain. Do rzadkości należą tarcze przekraczające te standardy, choć znajdują się w ofercie znanych producentów np. Hope czy Formula.

Jakie tarcze stosować?
Do niedawna wielu producentów amortyzatorów ograniczało rozmiary tarcz, które można było stosować przy konkretnych widelcach. Obciążenia, jakie wywołuje hamowanie tarczówką są ogromne. Ponieważ wpływają bezpośrednio na dolny odlew widelca są niezwykle groźne. Uszkodzenie widelca nie musi dotyczyć tylko okolic mocowania zacisku hamulca. Siły te rozchodzą się po całym zespole goleni i mogą wywołać pęknięcie lub nawet złamanie podkowy widelca. Przed złożeniem tarczy należy koniecznie odwołać się do instrukcji obsługi widelca i sprawdzić dopuszczalną średnicę tarczy. Postęp technologiczny pozwala śmielej stosować większe tarcze i coraz więcej jest amortyzatorów akceptujących największe średnice rotorów. Stąd tarcze o rozmiarach 180 mm w rowerach z pogranicza XC/maraton.

Test
Aby porównać siłę hamowania i zachowanie się roweru wyposażonego w trzy różne rozmiary tarcz, przeprowadziliśmy test. Brały w nim udział tarcze XTR w standardzie Center Lock o rozmiarach 160, 180 i 203 mm. Hamulec przeznaczony do naszego testu to przedni XTR z roku 2007.
W teście brało udział 3 testerów i w sumie na każdej z tarcz przeprowadzono ok. 30 jazd testowych. Formuła testu była bardzo prosta: mierzyliśmy drogę potrzebną na zahamowanie roweru rozpędzonego do prędkości 30 i 20 km/h. Wartości zmierzone uśredniliśmy i porównaliśmy wyniki uzyskane przy próbach na trzech różnych średnicach tarcz. Test wykazał, że przy stałej prędkości droga hamowania przy użyciu tarczy 180 mm jest o 16% krótsza niż przy 160 mm. Z kolei odcinek potrzebny na zatrzymanie roweru, z tej samej prędkości, stosując tarczę 203 mm jest o 16% krótszy niż przy 180 mm i konsekwentnie 30% krótszy w porównaniu do 160 mm.

Wnioski
Test wykazał, że droga hamowania w tym samych warunkach (ta sam prędkość, podłoże, warunki itd.) przy użyciu tarczy 180 mm jest o 16% krótsza niż w przypadku 160 mm. Z kolei stosując tarczę 203 mm odcinek potrzebny na zatrzymanie roweru jest o 14% krótszy niż przy dysku O 180 mm. Jak łatwo sie zorientować dystans potrzebny do zatrzymania rowery za pomocą 203-tki jest o 30% mniejszy w porównaniu z 160-tką.
Rezultat naszego testu z pewnością potwierdził nasze przypuszczenia i zgadza się z obserwacjami rowerzystów, którzy mieli okazję jeździć na trzech opisanych powyżej rozmiarach tarcz hamulcowych. Nasze obserwacje skonfrontowaliśmy także z pomiarem masy trzech rotorów. XTR 203 mm waży 191 g, 180 mm – 155 g, 160 mm – 127 g. Oznacza to, że użytkownik klasycznej „160-ki” przy przesiadce na „180-kę” ma szansę nie tylko poprawić siłę hamowania swojego roweru o 16%, zyskując tym samym większą kontrolę nad rowerem. Co więcej doświadczenie podpowiada, że większe tarcze lepiej radzą sobie z przegrzaniem i dłużej utrzymują właściwą temperaturę chroniąc przed utratą skuteczności. Owszem tarcze nitowane z aluminiowym pająkiem lepiej odprowadzają ciepło, ale większa masa tarczy w pełni stalowej również przynosi poprawę działania na ekstremalnie długich zjazdach.
Zwiększenie masy samej tarczy o 28 g wydaje się niewielką ceną za poważną poprawę działania hamulców. I nawet konieczność zamontowania adaptera (który też z powietrza nie jest i waży odpowiednio – Shimano 203 mm – 35 g, Shimano 180 mm – 34 g) zachęca do stosowania większych tarcz.
Optymalnym rozwiązaniem jest stosowanie tarcz o większej średnicy z przodu i mniejszej o rozmiar z tyłu. W ten sposób bilans masy i skuteczności działania jest najlepszy.

Zestawienie rozmiarów i mas tarcz
XTR 203 mm - 191 g / 180 mm - 155 g / 160 mm - 127 g
Avid 203 mm - 215 g / 180 mm - 160 g / 160 mm - 108 g
Hayes 203 mm - 201 g / 180 mm - 142 g / 160mm - 116 g

Dodano: 2007-07-30

Autor: Tekst: Marcin Warchoł

Tagi: hamulce, regulacja, tarczowe

Reklama


Komentarze użytkowników

Zaloguj się aby komentować

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

Aktualny numer

Piszemy m.in.

Internet trenażerów

Szosowe opony na zimę

Polskie etapówki

Azory