Żeby prowadzić systematyczny i skuteczny trening, niezbędna jest odpowiednia kontrola jego skutków. Temat jest trudny, a komplikacja procesów adaptacyjnych organizmu uniemożliwia stosowanie atrakcyjnej i przystępnej formy. Jednak jakość informacji, a zwłaszcza praktyczne wskazówki autora, czynią z tego tekstu jeden z najważniejszych tekstów o treningu. Zachęcamy do wnikliwej lektury i powrotów do niniejszego dzieła - redakcja.

W celu uzyskania jak najwyższej efektywności procesu treningowego, niezbędny jest systematyczny dopływ informacji o skutkach prowadzonej działalności i następujących w organizmie zmianach adaptacyjnych w wyniku zadawanych obciążeń treningowych. Zatem systematyczny i precyzyjny proces kontroli jest jednym z najważniejszych i zarazem najtrudniejszych elementów współczesnego procesu treningowego.

Stała analiza stanu organizmu sportowca umożliwia przejście od intuicyjnego do ściśle precyzyjnego i kontrolowanego kierowania procesem treningowym. Tylko takie podejście pozwala prowadzić szkolenie na miarę potrzeb współczesnego sportu wyczynowego.

Prawidłowo przeprowadzany proces kontroli powinien uwzględniać zarówno wskaźniki przygotowania sprawnościowego, techniczno-taktycznego, jak i psychicznego, a także analizę stosowanych obciążeń treningowych i startowych. Nie wolno tu również pominąć bieżącej analizy ogólnego stanu zdrowia sportowca, jak i reakcji jego organizmu na zadawane obciążenia treningowe.

Charakter i wielkość zadawanych obciążeń treningowych wpływa bezpośrednio na przebieg procesów adaptacyjnych, decydując o ich kierunku, dynamice, a także wielkości. Znajduje to swoje odzwierciedlenie we wskaźnikach funkcjonalnych organizmu, przy czym czas trwania poszczególnych zmian adaptacyjnych jest różny. Na tej podstawie wyróżnia się trzy stany organizmu (trwały, operacyjny, bieżący), posiadające odrębne rodzaje kontroli.

Kontrola okresowa
Stany trwałe charakterystyczne są dla adaptacji długotrwałej, powstającej w wyniku systematycznego treningu. Ten efekt potreningowy objęty jest kontrolą okresową, często również określaną, jako etapowa. Przeprowadza się tu przede wszystkim kontrolę stanu wytrenowania w oparciu o specjalistyczne testy sprawnościowe, jak i badania wydolnościowe. Istotne jest również, aby kontroli w tym czasie podlegał stan zdrowia sportowca (np. morfologia krwi, stężenie elektrolitów), a także poziom przygotowania techniczno-taktycznego oraz psychicznego.

Zmiany adaptacji długotrwałej oceniane są kilkakrotnie w ciągu roku w wybranych punktach makrocyklu. W zależności od budowy makrocyklu, częstotliwość przeprowadzania kontroli etapowej może być różna. Oczywiście najefektywniejszym rozwiązaniem, pozwalającym „trzymać rękę na pulsie”, byłoby przeprowadzenie takiej kontroli po każdym mezocyklu treningowym. Przykładowo: wykorzystanie w tym celu badań wydolnościowych pozwoliłoby ocenić efektywność dotychczasowego treningu, jak i uzyskać przesłanki do dalszego szkolenia, a także wyznać nowe zakresy intensywności dla każdego zawodnika.
Jednakże, biorąc pod uwagę znaczne koszty, bardziej ekonomicznym wariantem może być przeprowadzenie takich badań w pierwszej i drugiej fazie okresu przygotowawczego oraz na początku i w środku (na 6-5 tygodni przed zawodami głównymi) okresu startowego.

Uzyskane wyniki badań wydolnościowych porównuje się z wynikami poprzednimi, zarejestrowanymi na różnych etapach treningu, a także zestawia się je z „modelem mistrza” w danej dyscyplinie sportu.

Dodano: 2011-11-26

Autor: dr Miłosz Czuba

Reklama


Aktualny numer

Piszemy m.in.

Santa Cruz High Tower LT

Canyon Neuron AL 8.0

Rockrider XC100s

Fuji Supreme 1.1

Merida Scultura 5000

Bloki szosowe vs MTB