Kończyna dolna to złożony łańcuch biomechaniczny. Jego centralnym ogniwem, najbardziej narażonym na przeciążenia wynikające z jazdy na rowerze, jest kolano, którego najczęstsze problemy zostały omówione w poprzednim odcinku. W tym tekście skupimy się na sąsiednich stawach, czyli stawie skokowym, stopie oraz biodrze.

Stopa, mimo swojej skomplikowanej budowy anatomicznej i wysokiego współczynnika urazowości w wielu dyscyplinach, jest rzadkim źródłem bólu u kolarza. Oparcie stopy na twardej podeszwie i pewna stabilizacja zapięciami buta sprawia, że stopa pracuje jako jeden człon. Oprócz zwiększenia efektywności przekazu energii na korby, minimalizuje to ryzyko przeciążeń któregoś z licznych stawów, więzadeł, ścięgien.

Prawdopodobnie najczęstszym problemem związanym ze stopami, pojawiającym się w czasie jazdy na rowerze jest pieczenie/drętwienie w przedniej ich części. Objaw ten związany jest z kompresją nerwów międzypalcowych na wysokości głów kości śródstopia (najszersze miejsce na stopie). Rozwiązaniem tego problemu może być zmiana butów na większe, luźniejsze ich zapinanie lub używanie cieńszych skarpetek (więcej luzu dla nerwów między kośćmi) i używanie butów o sztywniejszej podeszwie (skuteczniejsze rozłożenie punktowego nacisku małego pedału zatrzaskowego.
Dla niektórych rowerzystów być może wskazane byłoby używanie wkładki metatarsalnej (korekcja łuku poprzecznego stopy) [pisaliśmy o tym w bB #4/2009 - przyp. red.]. Jak zawsze należy również zrewidować set-up sprzętu. Aby unikać przeciążania przodostopia, bloki w butach nie powinny być wysunięte zbytnio do przodu. Powinny być ustawione tak, aby po wpięciu oś pedału pokrywała się z osią stawu między dużym palcem, a śródstopiem [więcej o ustawianiu bloków i różnych szkołach ich montażu przeczytacie we wspomnianym bB #4/2009 - przyp. red.].

Koniecznie trzeba zadbać o prawidłowe ustawienie siodła - nie powinno być za wysoko [patrz str. 28, przyp. red.]. Stopa w najniższej pozycji, czyli w dolnym martwym punkcie, powinna zginać kolano do 30 stopni. Mówiąc o stopie bikera, należy podkreślić jej rolę, jako podstawy dla całego ciała. Należy pamiętać, że każda nieprawidłowość, np. błędne ustawienie na pedale lub brak korekcji płaskostopia odpowiednią wkładką, z każdym obrotem korby przekazywać będzie zmieniony ruch na wyższe stawy, powodując ich przeciążenia.

Nad stabilną stopą znajduje się staw skokowy. Jest to jej połączenie z kośćmi podudzia. Kolokwialnie mówiąc „kostka” jest stawem, który podczas pedałowania porusza się w najmniejszym zakresie (ok. 25o) i w niewielkim stopniu generuje moc. Główną rolą mięśni tego stawu jest jego stabilizacja, aby umożliwić jak najskuteczniejszy transfer mocy z większych i silniejszych dźwigni położonych wyżej (kolano, biodro).
Najczęstszą dolegliwością tej okolicy jest ból i towarzyszące mu zgrubienie ścięgna Achillesa - największego i najmocniejszego ścięgna człowieka. Jest to wspólne ścięgno mięśni zginających stopę podeszwowo - brzuchatego łydki i płaszczkowatego. Przyczep końcowy ścięgna znajduje się na guzie piętowym. Ból pojawia się najczęściej w połowie długości ścięgna i może być objawem ostrego zapalenia lub przewlekłego problemu - zmian zwyrodnieniowych i degeneracyjnych tkanek ścięgna. Ostre zapalenie może być wynikiem jednorazowego przeciążenia - np. zbyt mocny pierwszy wiosenny trening. Zmiany degeneracyjne natomiast są wynikiem długotrwałego sumowania się mikrourazów.
Aby uniknąć problemów bólowych tej okolicy, należy zwrócić uwagę na ustawienie roweru, technikę jazdy oraz elastyczność mięśni łydki. Bloki w butach wysunięte zbytnio do przodu wydłużają przeciwne ramię dźwigni, utrudniając w ten sposób pracę ścięgna piętowego i prowokując jego przeciążenia. Stosowanie techniki pedałowania „ankling”, czyli zwiększonego zakresu ruchu w stawie skokowym i nasilonej pracy mięśni łydki, może być powodem problemu z „Achillesem”.

Innym błędem w technice pedałowania, mogącym odbić się na tym ścięgnie, jest niekontrolowane nadmierne zginanie grzbietowe stopy podczas jazdy (często popełniany błąd podczas podjeżdżania, nierzadko związane jest to ze zbyt niskim ustawieniem siodła). Istotne jest to, aby dbać o odpowiednią długość mięśni łydki. Ograniczenia w ich elastyczności i tkanek z nimi związanych wpływają niekorzystnie na mechanikę ścięgna, generując jego przeciążenia. Dodatkowo skrócone mięśnie łydki wpływają niekorzystnie na ustawienie stopy w taki sposób, że zwiększa się tendencja do kierowania kolan w kierunku ramy w czasie pedałowania.

Dodano: 2012-01-30

Autor: Tekst: Tomasz Sołowiński

Reklama


Aktualny numer

Piszemy m.in.

Santa Cruz High Tower LT

Canyon Neuron AL 8.0

Rockrider XC100s

Fuji Supreme 1.1

Merida Scultura 5000

Bloki szosowe vs MTB